İlkyardımda Temel İlkeler 22.03.2011

T.C
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
SİVİL SAVUNMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

 


İLK YARDIM
Hasta ya da yaralı kişiye, hastalanması veya yaralanmasından hemen sonra doktor gelinceye kadar hayatını kurtarmak için zamanında ve yerinde yapılan yardıma denir.

İLK YARDIMIN ÖNEMİ
Yaşamı boyunca insan, ilk yardımı gerektiren durumlarla her zaman karşılaşabilir. Zamanında yapılacak basit ve etkili bir ilk yardımla hasta veya yaralının hayatı kurtarılabilir.
Kaza ve ani hastalıklarda, hasta ya da yaralının doktora veya hastaneye sağ olarak götürülebilmesi, bilgili ilk yardımın anında yapılmış olmasına bağlıdır.

İLKYARDIMDA TEMEL İLKELER


TEŞHİS: Teşhis için önce hastanın veya yaralının hikayesi (Anamnez) öğrenilir. Sonra belirtiler (semptom) ve bulgular saptanır.
TEDAVİ: Temel ilk yardım kuralları hatırlanarak yaralı ya da hasta için en uygun ilk yardım, zamanında ve zarar vermeden uygulanır.
TAŞIMA: Teşhis ve tedavi yapıldıktan sonra gerekli bakım ve muayenesinin yapılacağı sağlık kurumuna uygun koşullar içinde taşınır.

 

 

HASTA VE YARALIYI İLGİLENDİREN İLK YARDIM KURALLARI

    
Kanaması varsa durdurunuz. Şok durumu önleyip, kişiyi ayakları kalp seviyesinin yukarısında meyilli olarak yatırını.z Dikkatli  muayene ediniz.

 

HASTA VE YARALIYI DOKTORA YA DA HASTANEYE SAĞ OLARAK GÖTÜREBİLMEK İÇİN İLK YARDIMI ÖĞRENİNİZ.

      
Hasta ya da yaralı kişiyi yatırınız dinlendiriniz. Solunum yolunu açık tutunuz, gerekirse ağız yoluyla yapay solunum yapınız. Şuursuz olanlara sulu ya da katı yiyecek vermeyiniz. Gerekirse doktora veya hastaneye telefon ediniz ya da ettiriniz.

 

GEREKTİĞİNDE UYGULANACAK  İLK YARDIM KURALLARI

KANAMALARDA İLK YARDIM

Ağır kanama derhal durdurulmalıdır. Açık bir yaradan gelen kanı durdurmak kolaydır. Yaraya baskı yaparak durdurulabilir. Ancak fışkıran kanama çok tehlikelidir. Basınç noktasına basmak ya da turnike yapmak suretiyle kanama durdurulabilir.


SOLUNUM SİSTEMİYLE İLGİLİ İLK YARDIM

*Kişiyi  düz bir yere sırt üstü yatırınız.
*Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız.
*Ağız çevresini temizleyiniz.
*Çeneye bastırarak ağzın açılmasını sağlayıp, diğer elinizle burun deliklerini tıkayınız.
*Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12–15 defa üfleyiniz.
*Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediğini kontrol ediniz.


DOLAŞIM SİSTEMİYLE İLGİLİ İLK YARDIM
*Hastayı sert bir yere sırt üstü yatırınız.
*Hastanın iman tahtasının alt kısmını belirleyiniz.
*Ellerinizi üst üste koyarak  iman tahtasında belirtilen yere dik olarak bütün kuvvetinizle bastırınız.
*Her basışta göğüs kafesi 4 cm kadar çökmelidir. Çocuklarda tek elle bastırmak kafidir.
*Dakikada 70–90 defa bastırmak gereklidir.

 


ŞOK DURUMUNDA İLK YARDIM

*Uygun bir yere sırt üstü yatırınız.
*Etrafındaki kalabalığı dağıtınız.
*Az hareket ettirmeye çalışınız.
*Beynin kan dolaşımını ve çalışmasını kolaylaştırmak için bacakları yukarı kaldırınız.15–30 derece
*Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetiniz.
*Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz.
*Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız.
*Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız.
*Kırık varsa tahta parçası ile tespit yapınız.
*Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz.
*Battaniye ile örtünüz, yaralı şuursuz ise katı yiyecekler vermeyiniz.
*İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız.
*Tıbbi bakım gecikmişse yarım bardak su içine karbonat karıştırıp içiriniz.

YARALANMALARDA İLK YARDIM

*Yaralı kişiyi mümkünse oturtunuz.
*Ellerinizi iyice yıkayınız.
*Yaranın bulunduğu kısımdaki elbiseyi münasip şekilde ortadan kaldırınız.
*Yara içindeki sert cisimleri çıkarmayınız.
*Kan pıhtılarını yerinden oynatmayınız.
*Yaranın etrafını içten dışa doğru su veya sabunlu su ile temizleyiniz.
*Kesinlikle tentürdiyot, antiseptik sıvı ve toz ilaç sürmeyiniz.
*Yara üzerine temiz bir bez koyarak sargı bezi ile sarınız.
*Şişlik, kanama ve ağrıyı azaltmak için mümkünse o bölge üzerine  havluya sarılı buz torbası koyunuz.


YANIKLARDA VE HAŞLANMALARDA İLK YARDIM
                       
Ateş, sıcak bir cisim, elektrik asit ve bazla oluşan doku harabiyetine yanık; sıcak su, buhar vb. sebeple oluşan doku harabiyetine ise haşlanma denir.
*Yanık kısma el sürmeyiniz.
*Soğuk su altına tutunuz veya buz koyunuz.
*Dış macunu, salça, yoğurt veya herhangi bir losyon sürmeyiniz.
*Yanık veya haşlanmış kısımdaki elbiseleri keserek ortadan kaldırınız.
*Yanan veya haşlanan kısımda fiske oluşmamışsa sıkıca, varsa gevşek olarak gazlı bezle sarınız.
*Şok tedavisine hazır olunuz.
*Hafif vakalarda sıcak içecek veriniz, ağır vakada iki bardak suya 1 tatlı kaşığı tuz koyup içiriniz.
*Asit ve baz yanıklarında yukarıdakilere ilaveten asit yanıklarında alkali, baz yanıklarında asit solüsyon hazırlayıp yanık yere sürünüz.

 

KIRIK VE ÇIKIKLARDA İLK YARDIM

Çeşitli nedenlerle kemik bütünlüğünün bozulmasına KIRIK denir. Kırık sonucu yaralanmalar olabilir.
Kırık yerinde şişlik ve morluk görülür. Eğer yara varsa üzerine temiz mendil koyup sarınız. Görünen kemik parçalarının çıkarmayınız, kanama yapabilir. Kırık yerleri oynatmayınız. Ağrı ve şoka yol açabilir, damar ve sinirleri zedeleyebilir. Kanama varsa durdurunuz... Yaralı kısmı kalp seviyesinin yukarısına gelecek şekilde kaldırınız.
Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir ya da hepsinin birbiri üzerinde yer değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine  ÇIKIK  denir.
Çıkıkta eklemi yerine koymaya çalışmayınız. Kırıkta olduğu gibi çıkık eklemi tespit ediniz. Kalp seviyesi üzerinde tutunuz. Derhal hastaneye götürünüz.
Şekil-

ŞUUR KAYBINDA İLK YARDIM

ŞUUR KAYBI: Sinir sisteminin çalışmasına engel olan bir sebepten dolayı beynin çalışmasındaki duraklamadır. Beynin oksijensiz kalmasından oluşur. Sebepleri: Şok, boğulma, zehirlenme, kazalar, sar’a, kan şekerinin dengesizliği, aşırı sıcak, bayılmalar, kalp nöbetleri, histeri olarak özetlenebilir.
*Hastayı battaniyeye sarıp, temiz havalı bir yere alınız, solunum yollarını açık tutunuz.
*Sıkı giysilerini gevşetiniz.
*Karın yaralanması yoksa şuuru yerine geldiğinde yudum yudum su veriniz.
*Solunum gürültülü ise hastayı yan yatırınız.
*Solunum gürültüsüz ise hastayı sırt üstü yatırıp, başı yukarı kaldırarak yana çeviriniz.
*Solunum durmuşsa yapay solunum yaptırınız.
*Hastayı sarsmadan süratle doktora veya hastaneye götürünüz.


ZEHİRLENMELERDE İLK YARDIM

Günlük hayatta çeşitli nedenlerle zehirlenmeler görülür. Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma ZEHİRLENME denir. Zehirlenme ağız yoluyla, solunum yoluyla ve deri yoluyla olabilir.
*Zehirlenmelerde görülen belirti ve bulgular zehrin cinsine, miktarına, vücuda girme yoluna ve kişinin yaşına göre değişir.
*Ağızda yanma, bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, halsizlik, baş dönmesi ve terleme görülebilir.
*Şuur bozukluğu olabilir.
*Solunum ve dolaşımda bozukluk ve hatta durma olabilir.
*İdrar miktarı azalır hatta hiç idrara çıkmayabilir.
*Görmede bozukluk, nabızda zayıflama, göz bebeklerinde küçülme, kan basıncında düşme ve havaleler olabilir.
Zehirlenmelerde zehri vücut dışına atmak, zararsız duruma getirmek ve sulandırmak temel ilk yardım kuralıdır.
Çeşitli durumlarda zehrin cinsine göre ilkyardım uygulanır. Hasta acilen hastaneye sevk edilir.

İlkyardımda Temel İlkeler